Κεντρα  Δυσλεξιας,  Ευφυϊας,  Μαθησιακων  Δυσκολιων, ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ, ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ & Διασπασησ  Προσοχησ

ΔΥΣΛΕΞΙΑ  ^– ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ   ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ^&ΟΦΘΑΛΜ

ΚΙΝΗΣΗ

Αίτια – Διάγνωση – Αντιμετώπιση

Συνεντευξη:   Καθηγητησ

 Γεωργιοσ  Θ.  Παυλιδησ

Καθηγητής  Μαθησιακών  Δυσκολιών,  Πανεπιστήμιο  Μακεδονίας

Ισόβιο Μέλος της  Διεθνούς Ακαδημίας  Ερευνών Προβλημάτων Μάθησης

Η δυσλεξία είναι θείο δώρο και το κοινό χαρακτηριστικό των  διάσημων  εφευρετών  Αϊνστάιν,   Έντισον, των ηγετών Κέννεντυ,  Ουάσιγκτον,  Τσώρτσιλ,   και των  φημισμένων καλλιτεχνών   Λεονάρδο Ντα Βίντσι,   Τομ Κρουζ,   Σ. Σταλόνε,  Τζον Λένον,   Γ. Ντίσνεϊ   και  Πικάσσο.  Δηλαδή,    όλοι τους   ήταν   μεγαλοφυείς,   διάσημοι  &    δυσλεξικοί!

Τι είναι η δυσλεξία;    Η δυσλεξία είναι  θείο δώρο, μόνον όταν γνωρίζουμε την ύπαρξή της και την αντιμετωπίζουμε έγκαιρα και σωστά.  Αντιθέτως, η άγνοια χειροτερεύει την   ειδική μαθησιακή δυσκολία τους που εμφανίζεται στην ανάγνωση, στην ορθογραφία, στον γραπτό λόγο και ιδιαιτέρως στη μεταφορά της σκέψης τους σε γραπτό.  Τα παραπάνω προβλήματα δεν προκαλούνται από νοητικούς ή ψυχο-περιβαλλοντο-εκπαιδευτικούς παράγοντες,  οι οποίοι όμως  μπορούν να ελαχιστοποιήσουν  ή  να μεγιστοποιήσουν τις συνέπειες  της, δυσλεξίας. Τα αίτιά της είναι νευρολογικά και συνήθως κληρονομικά (χρωμοσώματα 1, 6 & 15).   Παρουσιάζεται συχνότερα στα αγόρια απ’ ότι στα κορίτσια σε αναλογία  4  προς  1,  ακόμη και σε  μεγαλοφυή  παιδιά. 

Συμπτώματα

Οι δυσλεξικοί διαβάζουν  εξαιρετικά  αργά και με πολλά λάθη.  Συχνά, πηδούν σειρές, κομπιάζουν, επαναλαμβάνουν, προσθέτουν ή αφαιρούν συλλαβές ή αντικαθιστούν  λέξεις  σε τέτοιο σημείο,  ώστε μερικές φορές άλλη λέξη να βλέπουν  και  άλλη  να διαβάζουν.  

Αποδίδουν πολύ καλύτερα στα προφορικά  απ’ ότι στα γραπτά.  Η πνευματική τους ικανότητα είναι ανώτερη από αυτή που δείχνει η σχολική τους επίδοση, η οποία είναι  ανομοιογενής.  

Το μεγαλύτερο πρόβλημά τους βρίσκεται στην μεταφορά της σκέψης σε  γραπτό  λόγο.  Επιπλέον, είναι εξαιρετικά ανορθόγραφοι, με πολλά γραμματικά λάθη, κολλούν τις λέξεις, παραλείπουν τα σημεία στίξης και ξεχνούν να βάζουν τόνους. Μπορούν ακόμη και να γράψουν 3 φορές την ίδια λέξη στην ίδια πρόταση με 3 διαφορετικούς τρόπους. Υπάρχουν βέβαια και άλλα λιγότερο συχνά συμπτώματα όπως η καθρεπτική  γραφή, π.χ. 3 - ε,  9 - ρ  (βλέπε  εικόνα 2), η οποία εμφανίζεται συχνότερα στις λατινογενείς γλώσσες αλλά σπανίως στην Ελληνική. 

Εικόνα 1  Αυθόρμητη έκθεση  δυσλεξικού 10 ετών & 2 μηνών,  της Γ΄ τάξης,  κανονικής ευφυΐας.

Επίσης, παρουσιάζουν προβλήματα στην αποστήθιση (π.χ. προπαίδεια), μερικές φορές στα μαθηματικά, ενώ έχουν  ιδιαιτέρως σημαντικά προβλήματα στις ξένες γλώσσες.

Οι δυσλεξικοί μπορούν να αριστεύουν στα πρακτικά μαθήματα και να αποτυγχάνουν στα θεωρητικά. Έχουν άνιση κατανομή ικανοτήτων (π.χ. υπερτερούν στα πρακτικά, στα εφαρμοσμένα, ενώ υστερούν στα γλωσσικά) σε αντίθεση με το μέσο παιδί, του οποίου οι ικανότητες είναι ίσα  κατανεμημένες.  Η δυσλεξία είναι ιδιαίτερα παραπλανητική, γιατί δεν φαίνεται στην καθημερινή προφορική επικοινωνία αφού δεν παρουσιάζουν προβλήματα λόγου και συχνά έχουν εξαιρετική λογική και ευφυΐα.

Δηλαδή, στη δυσλεξία δεν υπάρχει πρόβλημα προφορικού ή καθαρότητας λόγου και συνεπώς δεν τίθεται θέμα λογοθεραπείας ούτε στη διάγνωση και ασφαλώς ούτε στην αντιμετώπιση, η οποία  διεθνώς είναι ψυχο-εκπαιδευτική και ως εκ τούτου πραγματοποιείται μόνον από εξειδικευμένους στις μαθησιακές δυσκολίες παιδαγωγούς  και  ψυχολόγους.

Αντιστροφές,  Αλληλουχία &  Αποστήθιση

Συχνά αντιστρέφουν τη σειρά π.χ. των ημερών της εβδομάδας, των μηνών του χρόνου, των εποχών, τη σειρά των λέξεων μέσα σε μια πρόταση, κλπ.  Το πρόβλημα γίνεται ακόμη σοβαρότερο όταν πρέπει να θυμούνται την αντίστροφη σειρά των προαναφερθέντων.  Λιγότερο συχνά παρουσιάζουν σύγχυση προσανατολισμού-κατεύθυνσης, λόγω της δυσκολίας διάκρισης του αριστερά-δεξιά και των προβλημάτων στο ν’ ακολουθούν προφορικές οδηγίες.  Ακόμη παρουσιάζουν προβλήματα στη βραχύχρονη μνήμη και στην αλληλοδιαδοχή, στην αποστήθιση ποιημάτων και τραγουδιών.

Εικόνα 2  Γραφή  έξυπνου δυσλεξικού αγοριού  8 χρονών &  8 μηνών  με αναστροφές, παραλήψεις, κλπ

Συχνά τους χαρακτηρίζει συναισθηματική ανωριμότητα, η οποία εκφράζεται και με την προτίμηση να παίζουν με παιδιά μικρότερης ηλικίας.  Επίσης παρουσιάζουν και ορισμένα ιατρικά προβλήματα, όπως αλλεργίες, άσθμα, κεφαλόπονους και κοιλόπονους, που  στην σχολική ηλικία κυρίως οφείλονται στο υψηλό άγχος που τους δημιουργεί η ταπεινωτική αποτυχία στο σχολείο.  Οι δυσλεξικοί συνήθως έχουν ανώτερες ικανότητες αντίληψης χώρου και δημιουργικής  σκέψης.

Πρώιμα Συμπτώματα

Επειδή η δυσλεξία είναι κυρίως  κληρονομική, υπάρχει από τη γέννα.  Συνεπώς, μπορεί να εντοπισθεί από την προσχολική ηλικία, με τεστ που δεν βασίζονται στην ανάγνωση και στην ορθογραφία.  Επίσης, επειδή τα αίτιά της είναι νευρολογικά, είναι αναμενόμενο τα κέντρα του εγκεφάλου που δυσλειτουργούν στην καθοδήγηση της ανάγνωσης επίσης να δυσλειτουργούν  και σε οποιαδήποτε άλλη ενέργεια που κατευθύνεται από τα ίδια εγκεφαλικά κέντρα και που έχει κοινά βασικά χαρακτηριστικά με την ανάγνωση, π.χ. αλληλοδιαδοχή που κύριο συστατικό της είναι ο χρονισμός, οφθαλμοκίνηση, επικέντρωση προσοχής, κλπ..  Άρα, οι δυσλεξικοί έχουν προβλήματα και πέρα από την ανάγνωση και την ορθογραφία.

Συνεπώς, τα πιθανά συμπτώματα που πρέπει να προσέχουμε στην προσχολική ηλικία και στις πρώτες τάξεις του δημοτικού είναι και τα εξής:  Κληρονομικότητα, Δυσκολίες συγχρονισμού  ή συντονισμού πράξεων (σχοινάκι, κεφαλιές στο ποδόσφαιρο) και διατήρησης ρυθμού-ρυθμικών κινήσεων (βηματισμός, χορός, χρονισμός). Ακόμη, παρουσιάζουν προβλήματα αλληλοδιαδοχής, όπως βραδύτερη μάθηση της αυτόματης εκτέλεσης διάφορων αλληλοδιαδοχικών κινήσεων - ενεργειών  (ντύσιμο, δέσιμο κορδονιών). 

Το σημαντικότερο προγνωστικό, βιολογικό σημάδι της δυσλεξίας στην προσχολική ηλικία είναι η λανθασμένη οφθαλμοκίνηση.

 ©  Απαγορεύεται  η παντοειδής  αντιγραφή  ή  ανατύπωση  ©