Κεντρα  Δυσλεξιας,  Ευφυϊας,  Μαθησιακων  Δυσκολιων, ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ, ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ & Διασπασησ  Προσοχησ

Υποκειμενικη  η  Διαγνωση,  Διεθνωσ     Η διάγνωση της δυσλεξίας βασίζεται σε σταθμισμένα  ψυχο-εκπαιδευτικά τεστ [που δυστυχώς δεν υπάρχουν στη χώρα μας] και υποκειμενικά  πραγματοποιείται δια της μεθόδου του αποκλεισμού.   Δηλαδή, για να γίνει διάγνωση δυσλεξίας, θα πρέπει ένα παιδί να έχει θετικούς όλους τους νοητικούς και βιολογικο-ψυχο-περιβαλλοντο-εκπαιδευτικούς παράγοντες που επηρεάζουν τη μάθηση και  παρόλα αυτά να υστερεί  τουλάχιστον 1,5 - 2 χρόνια στην ανάγνωση σε σχέση με τα παιδιά της ηλικίας του.  Άρα, το νωρίτερο που μπορεί να πραγματοποιηθεί αξιόπιστα η διάγνωση με τα ψυχο-διαγνωστικά τεστ, είναι  μετά  τα μέσα της Β’ δημοτικού. 

Μόνον με αντικειμενικά βιολογικά  και μη-λεκτικά τεστ που είναι ανεξάρτητα από την ανάγνωση και τη γραφή, μπορεί να γίνει αξιόπιστα η διάγνωση πολύ νωρίτερα, όπως π.χ. με το βιολογικό Pavlidis Test (οφθαλμοκίνησης),  που επιτρέπει τη διάγνωση από την προσχολική ηλικία επειδή είναι βιολογικό και δεν βασίζεται ούτε στην ανάγνωση ούτε  στη γραφή.

Διάγνωση:  Οι  Κατάλληλες  Ειδικότητες

Εξειδικευμένοι ψυχολόγοι ή ειδικοί παιδαγωγοί κάνουν τη διάγνωση της  δυσλεξίας, συνήθως ως μέλη ομάδας ειδικών.  Χωρίς τους ψυχολόγους δεν μπορεί να γίνει η διάγνωση, διότι το τεστ ευφυΐας είναι απαραίτητο για να αποκλειστεί η νοητική υστέρηση ως  αιτία του μαθησιακού προβλήματος. Τα τεστ ευφυΐας μόνον εξειδικευμένοι ψυχολόγοι επιτρέπεται να τα χορηγούν,  όπως τα φάρμακα μόνον γιατροί μπορούν να τα χορηγούν.  

Το άγχος,  η έλλειψη αυτοπεποίθησης καθώς και η διάσπαση προσοχής και η παρορμητικότητα που χαρακτηρίζουν τους δυσλεξικούς μειώνουν σημαντικά τις επιδόσεις τους στα τεστ ευφυΐας, τα οποία στα χέρια άπειρων ή μη ειδικών είναι τόσο επικίνδυνα όσο και το γεμάτο πιστόλι στα χέρια παιδιών.   Το πιο επικίνδυνο  και  τραγικό λάθος  είναι το να διαγιγνώσκεται λόγω άγνοιας  ως νοητικά καθυστερημένο ένα  ευφυές δυσλεξικό  παιδί! 

Οφθαλμοκίνηση  &  Εγκεφαλοσ

Η οφθαλμοκίνηση και η ανάγνωση αναπτύσσονται παράλληλα, ενώ η οφθαλμοκίνηση αποτελεί την πλέον ενδεδειγμένη μέθοδο μελέτης των συστατικών της ανάγνωσης, ιδιαιτέρως διότι κατά τη διάρκειά της ο έλεγχος της οφθαλμοκίνησης  γίνεται ασυνείδητα.  Μάλιστα τα αποτελέσματα πρόσφατης μελέτης έδειξαν ότι η οφθαλμοκίνηση  αντανακλά την αναγνωστική ικανότητα των ελληνόπουλων 1-3^ης τάξης με απόλυτη ακρίβεια, ώστε να μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως αντικειμενικό τεστ της ανάγνωσης (Teflioudi & Pavlidis, 2004).  Η οφθαλμοκίνηση αντικατοπτρίζει τον τρόπο λειτουργίας ή δυσλειτουργίας του εγκεφάλου και δεν έχει σχέση με την ποιότητα της όρασης.  

Γι΄ αυτό σχεδόν όλα τα νευρολογικά προβλήματα σε όλες τις εκφράσεις τους (π.χ. Πολλαπλή Σκλήρυνση, Μυασθένεια, Σχιζοφρένεια, Πάρκινσον, AIDS, κλπ) αντανακλώνται από τα πρώιμα στάδιά τους στην οφθαλμοκίνηση.    Επειδή η δυσλεξία αλλά και η διάσπαση προσοχής έχουν νευρολογική βάση, γι΄ αυτό επίσης αντανακλώνται στην οφθαλμοκίνηση.   Η διάγνωση και ο βαθμός του προβλήματος της δυσλεξίας και της διάσπασης προσοχής επιτυγχάνονται με μοναδική ακρίβεια με το βιολογικό τεστ οφθαλμοκίνησης (γνωστό ως τεστ Παυλίδη), το οποίο διαγιγνώσκει αντικειμενικά και με εξαιρετικά μεγάλη ακρίβεια τη δυσλεξία, τη διάσπαση προσοχής και την παρορμητικότητα (= ανυπομονησία) και μάλιστα από την προσχολική ηλικία (Jost, 1997; Samaras & Pavlidis, 2004, 2005).  Είναι τεστ ταχύτατο, ακριβές, ασφαλές και απλό, αφού το μόνο που κάνει ο εξεταζόμενος είναι σιωπηλά να παρακολουθεί ένα φωτεινό ερεθισμό στην οθόνη του Η/Υ. Η παρουσίαση των ερεθισμών, η καταγραφή και η ανάλυση γίνονται αυτομάτως από το σύστημα που ανέπτυξε ο συγγραφέας.

Το τεστ οφθαλμοκίνησης, είναι αναγνωρισμένο με διεθνή διπλώματα ευρεσιτεχνίας (ΗΠΑ, Γαλλία, Αγγλία, Καναδάς, κλπ).   Ίσως είναι αξιομνημόνευτο ότι η πλήρως αυτοματοποιημένη εφεύρεση του καθηγητή Παυλίδη (οφθαλμοκίνησης) είναι τόσο προηγμένη, ώστε αγοράστηκε από  διεθνώς γνωστά πανεπιστήμια, π.χ.  Harvard,  Boston,  Φιλανδίας,  Δανίας, Penn State,  Columbia,  κλπ. 

Εικόνα  1. Οι οφθαλμοκινήσεις του  κανονικού και του αργού αναγνώστη  έχουν το  σχήμα  σκάλας [Α,Β],  σε αντίθεση με του  δυσλεξικού  [Γ].  Κάθε σκάλα αντιπροσωπεύει την ανάγνωση μίας σειράς κειμένου.

Εικόνα 2.  Τεστ Παυλίδη  (Οφθαλμοκίνησης)  (α) κανονικού αναγνώστη,  σχήμα σκάλας   (β) δυσλεξικού  καθώς παρακολουθούν τα  φωτάκια  που  ανάβουν διαδοχικά από τα αριστερά προς τα δεξιά  & αντιθέτως

Εικόνα 3  Οφθαλμογράφημα [Α] κανονικό,  [Β] Έντονη Διάσπαση  Προσοχής   Η ευθεία γραμμή (κόκκινη) απεικονίζει την πορεία του σταθερά κινούμενου φωτεινού σημείου  ενώ η διασπασμένη (μπλε) καταγράφει την πορεία του βλέμματος που το ακολουθεί.  Όπου η προσοχή –βλέμμα είναι επικεντρωμένο επάνω στο κινούμενο φωτάκι, οι  2  γραμμές συμπίπτουν [Α].

Όπου η γραμμή του βλέμματος διασπάται εκεί διασπάται και η προσοχή.  Όσο πιο πολύ απομακρύνεται  από την ευθεία τόσο περισσότερο διασπάται η προσοχή [Β].

Προγνωση    Η πρόγνωση είναι ο στόχος.  Η δυσλεξία και η διάσπαση προσοχής συνήθως έχουν γενετική αιτία και επομένως υπάρχουν από τη γέννα. Άρα, η Πρόγνωση στην προσχολική ηλικία είναι δυνατή  μέσω  βιολογικών τεστ που δεν βασίζονται στην ανάγνωση και στην ορθογραφία, π.χ. με το αντικειμενικό-βιολογικό μας Τεστ Παυλίδη (οφθαλμοκίνησης), που αποδείχτηκε εξαιρετικά ακριβές τόσο για την αντικειμενική πρόγνωση  της δυσλεξίας (Jost, 1997) όσο και της διάσπασης προσοχής (Samaras & Pavlidis, 2004, 2005).  Δεν υπάρχει ανώτατο όριο ηλικίας για την διάγνωση ή την αντιμετώπιση-θεραπεία, αλλά το χθες είναι προτιμότερο από το σήμερα και το σήμερα από το αύριο.

Εικόνα 4   ΟΦΘΑΛΜΟΓΡΑΦΗΜΑΤΑ  ενός Τέλειου, ενός Κανονικού και ενός παιδιού  προσχολικής ηλικίας με Διάσπαση Προσοχής, όταν προσπαθούν να κρατούν προσηλωμένο το βλέμμα τους σ’  ένα σταθερό  φωτεινό σημείο για 30 δευτερόλεπτα.  Όπου η γραμμή του βλέμματος διασπάται εκεί διασπάται και η προσοχή.  Όσο πιο πολύ απομακρύνεται  από την ευθεία τόσο περισσότερο διασπάται η προσοχή.  

Όπως είναι γνωστό, διεθνώς η διάγνωση της διάσπασης  προσοχής γίνεται με ερωτηματολόγια που συμπληρώνουν γονείς ή εκπαιδευτικοί και με την κλινική αξιολόγηση του ειδικού, άρα είναι καθαρά υποκειμενική, αφού βασίζεται ουσιαστικά στην αξιολόγηση του γονιού.   Είναι δε ιδιαιτέρως δύσκολη στην προσχολική ηλικία, επειδή δεν υπάρχουν αξιόπιστες νόρμες και συμπτωματολογία.

 Η ανάγκη για αντικειμενική-βιολογική διάγνωση είναι προφανής.  Γι’ αυτό ίσως  αξίζει να γίνει ειδική αναφορά στην έρευνα που πρόσφατα πραγματοποιήθηκε (σε 32 παιδιά προσχολικής ηλικίας, 4-6 ετών) με τον μεταπτυχιακό φοιτητή μου Π. Σαμαρά, σε συνεργασία με πανεπιστήμιο του Λονδίνου (Samaras, 2004;  Samaras & Pavlidis, 2004, 2005), χρησιμοποιώντας το Pavlidis Test  (οφθαλμοκίνησης).   Στην έρευνα αυτή διερευνήθηκαν αν με το βιολογικού Τεστ Παυλίδη (οφθαλμοκίνησης)  μπορεί να διαγνωσθεί αντικειμενικά σε παιδιά προσχολικής ηλικίας η διάσπαση προσοχής και η παρορμητικότητά τους.   Η αρχική διάγνωσή τους πραγματοποιήθηκαν με το ερωτηματολόγιό μας και με το διεθνώς κλασσικό DSM-IV.   Η οφθαλμοκίνηση μετρήθηκε με το πλήρως αυτοματοποιημένο σύστημα καταγραφής και ανάλυσης, που ο συγγραφέας ανέπτυξε.   Μελετήθηκαν τέσσερα υποτέστ του τεστ μας διάρκειας 30 δευτερολέπτων το καθένα.   Η ακρίβεια του τεστ της οφθαλμοκίνησης ήταν εξαιρετικά υψηλή (93.1%), σε σχέση με την κατηγοριοποίηση που βασίστηκε στο DSM-IV.  Δηλαδή, το Τεστ Παυλίδη (οφθαλμοκίνησης) είναι το μοναδικό διεθνώς  αντικειμενικό τεστ που διαγιγνώσκει με ακρίβεια (93.1%) και βιολογικά τη διάσπαση της προσοχής και την παρορμητικότητα από την προσχολική ηλικία (Παυλίδης & Σαμαράς, 2004, 2005).   Γι’ αυτό και έχει πρόσφατα προκαλέσει το ενδιαφέρον τόσο στους διεθνείς επιστημονικούς κύκλους όσο και στα ΜΜΕ, π.χ. BBC.  

Είναι βεβαίως κοινά παραδεκτό ότι η ακριβής  πρόγνωση-διάγνωση, η κατανόηση και η αποδοχή της κατάστασης αποτελούν τους θεμέλιους λίθους της αποτελεσματικής εξατομικευμένης αντιμετώπισης.